PRACOWNIA KRIOTERAPII

Krioterapia ogólnoustrojowa

Wykonywana jest w specjalnej komorze, w której za pomocą ciekłego powietrza utrzymuje się temperaturę sięgająca - 120°C. Czas przebywania pacjenta w komorze niskich temperatur wynosi początkowo 0,5 min., po czym stopniowo jest wydłużany do 3 min. Do zabiegu przystępuje się w stroju kąpielowym z maseczką na nosie i twarzy, opaską na uszach, rękawiczkach i podkolanówkach. Przebywając w komorze wykonuje się energiczne ruchy i chodzi się. Po wyjściu należy przejść na salę gimnastyczną i przez pół godziny ćwiczyć pod okiem fizjoterapeuty.

Wskazania do krioterapii ogólnoustrojowej:

• przewlekłe choroby stawów
• RZS
• Choroba Bechterewa (ZZSK)
• gościec łuszczycowy
• liszaj rumieniowaty
• reumatyzm tkanek miękkich
• SM
• odnowa biologiczna

W Pracowni Krioterapii pacjent poddawany jest leczniczemu działaniu niskich temperatur. Celem zabiegu jest kriostymulacja i odnowa biologiczna organizmu.

Jest on szczególnie polecany przy:

• schorzeniach reumatologicznych
• zapaleniu stawów różnej etiologii
• chorobach zwyrodnieniowych stawów
• przewlekłych zespołach bólowych
• ostrych i zestarzałych urazach sportowych
• oparzeniach
• niektórych chorobach skóry ( np. łuszczyca)
• w schorzeniach neurologicznych

KRIOTERAPIA - ZIMNO, KTÓRE LECZY

Rys historyczny

Krioterapia jest jedną z najstarszych metod leczenia. Pierwsze wzmianki o zastosowaniu niskich temperatur pochodzą z czasów starożytnych, konkretnie z Egiptu, około 2500 l p.n.e. Hipokrates (460 - 377 p.n.e.) zalecił hipertermię dla zmniejszenia obrzęku, krwawienia i bólu. Zaobserwował on bowiem, że zimno ma właściwości analgetyczne. Fakty te potwierdzili później i inni lekarze m.in. chirurg napoleoński D. J. Lorrey. Opisał on, że kończyny żołnierzy rannych podczas kampanii rosyjskiej (1812r.) mogły być amputowane przy minimalnym bólu i krwawieniu jeżeli były uprzednio obłożone lodem lub śniegiem.

Po dziś dzień znane są analgetyczne właściwości chlorku etylu wykorzystywane głównie w medycynie sportowej, w kontuzjach. W miejscu jego zastosowania można obniżyć temperaturę tkanek od -15°C do -20°C.

O nowoczesnej kriogenice można mówić od czasu nabycia przez fizyków umiejętności skraplania gazów i ich przechowywania tj. od końca XIX w. Ówcześni fizycy, w tym również Polacy (K. Olszewski, Z. Wróblewski), dokonali nie tylko skroplenia tlenu, dwutlenku węgla, azotu, powietrza i wodoru, ale i umożliwili przemysłową produkcję tych płynnych chłodziw.

Krioterapia może mieć zarówno charakter destrukcyjny jak i stymulujący. W 1899r. A. White zastosował ciekłe powietrze w leczeniu brodawek skóry. W 1961r. Cooper i Lee użyli w celach chirurgicznych ciekłego azotu - co dało początek kriochirurgii. Na początku lat 80-tych XX w. japoński reumatolog Toschima Yamauchi (uważany za ojca krioterapii) zastosował niską temperaturę w celach nie destrukcyjnych tzn. w celu oziębienia chorej okolicy ciała. Stymulujące działanie (powierzchniowo) temperatur kriogenicznych (poniżej 100°C) działających bardzo krótko (około 2-3 min.) stosowane jest do wywołania i wykorzystania fizjologicznych ustrojowych reakcji na zimno w celu wspomagania leczenia podstawowego i ułatwienia leczenia ruchem.

Polska krioterapia powstała we Wrocławiu w 1983 r. w Katedrze Rehabilitacji AWF kierowanej przez prof. dr hab. nauk med. Zdzisława Zagrobelnego.

Konstruktorem pierwszego takiego urządzenia w naszym kraju jest mgr inż. Zbigniew Raczkowski z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu.

Komora kriogeniczna typu ?Alaska? znajdująca się w Grudziądzu jest jedną z najnowocześniejszych komór w Polsce. Składa się z przedsionka I i II, oraz komory właściwej, znajdującej się na tym samym poziomie. Dzięki temu pacjent jest cały czas pod kontrolą fizjoterapeuty. Instalacja urządzenia na jednej wysokości daje możliwość skorzystania z zabiegu również osobom niepełnosprawnym.

Działanie krioterapii

Działanie zimna na organizm człowieka przebiega w dwóch fazach. W pierwszej dochodzi do odebrania organizmowi ciepła poprzez poddanie go przez krótki czas działaniu bardzo niskich temperatur (od -60°C do -120°C). Oziębienie skóry i tkanki podskórnej przebiega bardzo szybko. Gwałtowne zimno powoduje zwężenie naczyń krwionośnych. Dochodzi wtedy do mniejszego zaopatrzenia tkanek w tlen i składniki odżywcze. Wywołuje to zmniejszenie przemiany materii oraz reakcji enzymatycznych co jest równoznaczne ze znacznym zmniejszeniem aktywności mediatorów zapalenia. Oziębienie tkanek działa również przeciwbólowo co spowodowane jest zmniejszeniem szybkości przewodnictwa we włóknach nerwowych, częściowym lub całkowitym zablokowaniem włókien C oraz zmniejszeniem uwalniania mediatorów bólu. Efekt ten działa już podczas zabiegu i utrzymuje się do 3-4 godzin. Podczas sesji w kriokomorze dochodzi również do chwilowego wzrostu napięcia mięśni, które po 1 minucie znacznie ustępuje. Dzieje się tak dlatego, że podczas ochładzania aktywność wrzecionek mięśniowych ulega zmniejszeniu.
Po zakończeniu działania zimna następuje druga faza zabiegu, czyli proces rozgrzewania ciała, za pomocą ćwiczeń fizycznych. Na tym etapie dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych co powoduje nawet czterokrotnie większy przepływ krwi przez naczynia. Ciało powoli powraca do właściwej temperatury.

Podsumowując krioterapia działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie, hamuje powstawanie obrzęków, zmniejsza wytwarzanie limfy, zmniejsza skłonność do krwawienia i poprawia ruchomość w stawach.